ASPEKTY HISTOCHEMICZNE

Wykonano dużą liczbę badań histochemicznych i enzymatycznych w różnych stanach patologicznych, a szczególnie w raku szyjki macicy, dzięki łatwemu dostępowi do pobierania materiału do badań histologicz­nych lub cytologicznych.

Jednakże pomimo zastosowania najbardziej pracowitych i ścisłych metod badań, dotychczas nie udało się stwierdzić jakichkolwiek zmian patognomonicznych dla złośliwości. Metody badań histo-enzymo-chemicznych pozwalają na zebranie dodatkowych danych, podczas badań cytolo­gicznych i histologicznych klasycznych, oraz umożliwiają uściślenie rozpo­znania w przypadkach wątpliwych. Badania te dostarczają także cennych danych dla zrozumienia zjawiska złośliwości i uzupełniają często rezultaty badań chemii biologicznej i fizycznej. Znaczenie danych, otrzymanych z badań histoenzymatycznych, dla wyjaśnienia wyników otrzymanych z badań biochemicznych wynika z faktu, że wyraźny wzrost fosfatazy zasadowej w tkankach nowotworowych zależy od nacieczenia zapalnego podłoża, a nie od komórek nowotworowych.

Mimo że od dawna znany jest fakt zmniejszania się i zanikania glikogenu w komórkach zmian dysplastycznych i nowotworowych szyjki macicy, dotychczas nie otrzymano przekonujących wniosków z określenia w skraw­kach lub rozmazach enzymów charakterystycznych dla cyklu Embdena-Meyerhofa (glikogeno-syntetaza, alfa i beta amylazy) glukozo-6-fosfata- za, fruktozo-l-6-fosfataza, aldolaza, gliceroaldehydo-3-fosforano-dehydro-genaza, dehydrogenaza alkoholowa. Jest ciekawe, że również dehydroge­naza mleczanowa nie ulega znamiennym zmianom w nowotworach szyjki macicy (Morris i wsp., 1959).

Jeśli chodzi o cykl pentozowy, stwierdzono wyraźny wzrost glukozo- -6-fosfo-dehydrogenazy w obrębie granic raka kolczystokomórkowego szyjki macicy, w badaniach doświadczalnych na szczurach (Pearse, 1958), nie stwierdzono jednak dotyczących glukozo-6-fosforanowej lub rybozo-5-fosfatazy.

Istnieją liczne dane odnoszące się do cyklu oddechowego. W badaniach wykonanych na szyjkach macicznych prawidłowych lub chorych stwier­dzono, że dehydrogenaza bursztynianowa daje intensywny odczyn w war­stwie podstawnej nabłonka pochwowego i szyjkowego, przy czym odczyn zmniejsza się w miarę przesuwania się do powierzchni tych nabłonków. Komórki zapalne, naczynia krwionośne i podścielisko łącznotkankowe gu­za wykazują znacznie mniejszą czynność enzymatyczną. Jeśli chodzi o na­błonek walcowaty wewnątrzszyjkowy, stwierdzono niewielki odczyn w ko­mórkach powierzchownych oraz w obrębie gruczołów, natomiast obniżony odczyn w podłożu. Występowanie nacieku zapalnego w stanach zapalnych szyjki powoduje niewielki wzrost odczynu podścieliska. Pojawienie się zmian dysplastycznych wyraża się intensyfikacją czynności enzymatycz­nych, zarówno w warstwach głębokich, jak i powierzchownych. Odczyn jest szczególnie wyraźny w komórkach powierzchownych i przedstawiają­cych cechy morfologiczne braku zróżnicowania się. W raku śródnabłonkowym występuje odczyn dodatni obejmujący wszystkie warstwy, przy czym najbardziej wyraźny jest on w warstwach podstawnych. W nacieka­jącym raku kolczystokomórkowym odczyn jest dodatni we wszystkich ko­mórkach żywych. Odczyn jest szczególnie zaznaczony na obwodzie pól ra­kowych, natomiast jest ujemny w obrębie zrogowacenia pereł. Jednak­że w najbardziej czynnych obszarach wzrostu nowotworowego czynność dehydrogenazy bursztynianowej nie jest bardziej wyrażona niż w war­stwie podstawnej nabłonka prawidłowego lub nabłonka dysplastycznego (Foraker, 1955, 1956). Umiarkowany wzrost czynności enzymatycznej na obwodzie pól rakowych, z jej obniżeniem w częściach środkowych, został także stwierdzony przez innych autorów (Hopman, 1960).

Nie stwierdzono zmian czynności w stosunku do nabłonka prawidłowe­go, jeśli chodzi o dehydrogenazę kwasu maleinowego (Morris i wsp., 1959), brak również danych odnoszących się do zmian innych enzymów cyklu od­dechowego (dehydrolipido-dehydrogenaza, cis-akonitaza, cytochromo-oksydaza, peroksydaza lub adenozyno-trójfosfatazy), z wyjątkiem 2 diaforaz, których czynność była badana szczegółowo.

W przypadku dwufosfo-pirydyno-nekleotydo-diaforazy (reduktazy I) stwierdzono zmniejszenie jej czynności w raku szyjki macicy (Wachstein, 1962). W raku eksperymentalnym szyjki macicy czynność ta istnieje w ko­mórkach posiadających cechy życia, a brak jej w obszarach rogowacenia (Pearse, 1958). W rozmazach pochwowych chorych na raka stwierdzono znaczny wzrost czynności enzymatycznej (Rosa, 1960). Jeśli chodzi o trój-pirydyno-nukleotydo-dehydrogenazy (diaforaza II), jej czynność enzyma­tyczna w rakach szyjki jest niższa od poprzedniej (Morris i wsp., 1959).

Szczególna uwaga została poświęcona badaniu 2 fosfataz, dzięki możli­wościom technicznym ich określenia. Przed wielu laty stwierdzono brak czynności fosfatazy zasadowej w obrębie raka szyjki (Kabat i Furth, 1941). Systematyczne badania wielu autorów wykazały ujemny odczyn w na­błonku szyjkowym, a przypadkowe zabarwienie jąder uważano raczej za artefakt. Słabo wyrażony odczyn stwierdzono w podłożu, szczególnie w obrębie naczyń krwionośnych. Istnieją dane przemawiające za ujawnie­niem się enzymu w komórkach złośliwych nabłonka szyjkowego.

Ayre i Millar (1951), na podstawie badań czynności enzymatycznej roz­mazów utrwalonych w acetonie na zimno i zabarwionych sposobem Gomoriego, sądzą, że czynność fosfatazy zasadowej jest negatywna w obrębie ko­mórek padstawnych, a staje się dodatnią w komórkach podstawnych hiperplastycznych, pod postacią dodatnich ziarnistości cytoplazmatycznych. W przypadku raka śródnabłonkowego fosfataza zasadowa jest silnie dodat­nia w niektórych komórkach powierzchownych. Odczyn dodatni w komór­kach nowotworowych został stwierdzony także przez Boschanna (1958), podczas gdy Haam i Scarpelli (1955) nie mogli wykazać różnicy pomiędzy komórkami prawidłowymi i nowotworami, w rozmazach pobranych u szczurów z doświadczalnie wywołanym rakiem szyjki.

Na ogół jednak odczyn jest ujemny w obrębie zmian nowotworowych, a dodatni w podścielisku, szczególnie w obrębie nacieków zapalnych (Mor­ris i Rutenburg, 1960; Morris i Weinberg, 1961; Oka i wsp., 1961). Może on jednak okazać się słabo dodatni także w zmianach nowotworowych (Kawakatsu i Mori, 1963). Ponieważ w prawidłowym nabłonku szyjki macicy brak czynności fosfatazy zasadowej, a zjawia się ona wskutek pewnych zaburzeń hormonalnych, dodatni odczyn zapalny zrębu nowotworowego może spowodować nieznaczną czynność enzymatyczną w komórkach no­wotworowych. Zjawisko to jest trudniejsze do wytłumaczenia w przypad­kach pozbawionych wyraźnego odczynu ze strony podścieliska.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.