Strefa przemian

Strefa przemian powstaje na skutek zastąpienia nabłonka walcowatego przez płaski, na obszarze byłej ektopii.

Według Frankla strefa przemian stanowi synonim drugiego okresu sa­moistnego gojenia nadżerki; pierwsze stadium to pokrycie nadżerki na­błonkiem ektopicznym, a trzeci okres charakteryzuje się całkowitym wy­leczeniem, przez zniknięcie podłoża gruczołów walcowatych lub całkowity zanik nabłonka gruczołowego, wydzielającego, z zewnętrznej powierzchni szyjki.

Ektopia nie jest stanem stałym. Leżący dookoła nabłonek płaski stara się zająć swoje miejsce i w ten sposób dochodzi do współistnienia nabłon­ka płaskokomórkowego z walcowatym.

Nabłonek wielowarstwowy płaski strefy przemian, poza proliferacją dośrodkową wokół ektopii, może również pochodzić z pośredniej metaplazji nabłonka walcowatego gruczołowego, podobnie jak ektopia może powstawać (wg Mestwerdta) przez zamianę nabłonka płaskiego nabłon­kiem walcowatym, po zniszczeniu nabłonka płaskiego w wilgotnym śro­dowisku wokół ujścia zewnętrznego szyjki.

W przypadkach gdy zamiana nabłonka ektopicznego, gruczołowego, na­stępuje przez wzrost dośrodkowy leżącego wokół ektopii nabłonka wielo­warstwowego płaskiego, w kolposkopie obserwuje się zjawisko ?zacho­dzenia” nabłonków (poprzez wzajemne przenikanie nabłonków w postaci wyrostków palczastych na granicy obu wspomnianych nabłonków). Widać przedłużenia w kształcie ostrza pióra, w głąb nabłonka gruczołowego, które mogą zlewać się, tworząc wyspy tkanki ektopicznej, izolowanej w ten sposób od nabłonka wewnątrzszyjkowego, z którego pochodzi. Wy­spy mogą się powiększać na niekorzyść nabłonka płaskiego.

Gdy nabłonek kolczystokomórkowy powstaje wskutek metaplazji na­błonka gruczołowego, w kołposkopie widać obraz odwrotny: wyspy na­błonka płaskiego otoczone nabłonkiem ektopicznym.

Niektóre odcinki nabłonka płaskiego są bardziej cienkie, o powierzchni gładkiej, lekko lśniącej, koloru bladoróżowego lub nawet białawego. Na­błonek płaskokomórkowy nie zawsze zastępuje w całości nabłonek walco­waty, ponieważ może przejść ponad nim, powodując w ten sposób wyle­czenie rzekome. Pod tym nabłonkiem zbiera się wydzielina, tworząc tor­biele zastoinowe (Nabotha), które, jeżeli są duże, mogą być widoczne gołym okiem.

Torbiele Nabotha tworzą w kolposkopie uwypuklenia różnej wielkości, koloru białożółtawego lub sinawego, jeżeli istnieje przeświecanie naczyń. Pokrywający je nabłonek płaskokomórkowy zawiera liczne naczynia, roz­gałęzione promieniście od obwodu ku środkowi. Siatka naczyniowa po­zwala na rozpoznanie różnicowe z przypadkami małych białawych torbie- lek, z wyspami leukoplakii, które nie mają tych naczyń.

Nabłonek płaskokomórkowy strefy przemian, cienki i bogato unaczyniony, jest mało odporny na urazy i zapalenia, łatwo krwawi i oddziela się, pozostawiając w tym miejscu nadżerkę prawdziwą.

Podczas próby Lahma-Schillera wypustki palczaste nabłonka płaskiego zabarwiają się na kolor brązowy, o natężeniu proporcjonalnym do stopnia ich dojrzałości oraz ilości zawartego w nich glikogenu.

Nabłonek płaski nie pokrywa niekiedy ujścia gruczołowego, lecz otacza je, pozostawiając ujście wolne, wskutek czego gruczoł wydziela nadal, co zwiększa ilość upławów. W próbie z 3% kwasem octowym otwarte ujścia gruczołowe stają się nieco większe, otoczone białawym brzegiem, wskutek czego są lepiej widoczne.

Nabłonek płaskokomórkowy może także wypełniać światło gruczołów. W kolposkopie gruczoły, wypełnione nabłonkiem płaskim, uwidoczniają się w postaci małych plamek koloru bladQżółtawego, które trzeba różnico­wać z leukoplakią, tym bardziej że grubsze warstwy nabłonka kolczysto- komórkowego nie są widoczne wskutek przeświecania naczyń, gdy wypełnione gruczoły są liczne i leżą obok siebie, przypominając obraz poletkowania. Rozpoznania różnicowego z prawdziwym poletkowaniem dokonuje się stosując test Hinselmanna, za pomocą którego ektopia nie zabarwia się w ogóle bądź tylko nieznacznie po zastosowaniu próby Lahma-Schillera, w której zabarwia się nabłonek płaskokomórkowy na bru­natno, a nie barwią się strefy prawdziwego poletkowania.

Strefa przemian ? powstająca w prawdziwej ?bitwie granicznej” dwóch nabłonków: kolczystokomórkowego wielowarstwowego i gruczołowego walcowatego, w której ma miejsce także proces przemiany komórkowej, może prowadzić niekiedy do zmian morfostrukturalnych; wskutek tego spotykamy wewnątrz lub na obwodzie strefy przemian plamki leukoplakii, poletkowanie, strefę leukoplakii, prawdziwe stany przedrakowe.

Jako pośrednią metaplazję ektopicznego nabłonka walcowatego Hinselmann opisał serię komórek, oznaczonych ?C”, które są strefą pośredniej metapłazji. Mają one powstawać pod komórkami walcowatymi i odpowia­dają komórkom subcylindrycznym Wespiego, komórkom zniekształconego nabłonka płaskiego Roberta Mayera lub komórkom podstawowym, opisa­nym przez Sukhevachana.

Siedząc ewolucję strefy przemian, można w niektórych przypadkach stwierdzić uwypuklenia palczaste bardziej zaznaczone od obwodu ku środ­kowi, z bardzo małą ektopią wokół ujścia (strefa przemian czynna). W in­nych przypadkach granica pomiędzy nabłonkiem ektopicznym i płasko-komórkowym jest bardziej wyraźna, przebiega dookoła, leżąc na zewnątrz bez stref przenikania (strefa przemian nieczynna).

Strefę przemian stwierdza się w około 10?15% przypadków.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.